مقدمه
درروش هاي تعليم وتربيت،مهم ترين وكليدي ترين عامل، بحث « الگو سازي»است.هر سن وهر جنس،الگوي خاص خود را برمي تابد. در اين ميان مهم ترين سن،دوران كودكي است.تربيت دوران كودكي توام بابهره گيري از الگو هاي خاص و ويژه اين دوران است.طبيعي است كه الگو هاي دوران كودكي به طور عمده مؤلفه هاي عاطفي به جاي گزاره هاي عقلاني بهره مي برند.لذا رمز و رازهاي موجود در خيال پردازي كودكانه،جايگزين گزاره هاي واقع گرايانه در تربيت بزرگ سالان مي شود. مبتني بر اين اصل ،استفاده از نماد حيوانات به صورت فانتزي،در انتقال مفاهيم آموزشي وتربيتي به كودكان،همواره مد نظر بوده است. به گونه اي كه امروزه بيشترين حجم توليدات فرهنگي مربوط به كودكان درزمينه انيميشن،كتاب داستان واسباب بازي،به استفاده از نماد گرايي
از حيوانات محدود مي شود.در اين ميان، دختر بچه ها انحصاراً به عروسك علا قه مند هستند.اين علاقه نشات گرفته از عاطفه ويژه دختر بچه ها و هم چنين به دليل قدرت برتر عروسك در ايجاد حس همزاد پنداري و تفاهم خيالي با كود ك است. زنان آينده هر ملت هستند و براي انحطاط هرملت بايستي دختران و زنان آن ملت را منحط تربيت كرد ؛همان گونه كه براي اعتلاي هر ملت،بايستي دختران و زنان آن ملت را متعالي تربيت كرد از اين منظر ، نقش عروسك در تها جم فرهنگي نقش بسيار برجسته است.
كمپاني«متل»:
كمپاني متل در1955 براي تبليغ اسباب بازي هادر نمايش هاي تلويزيوني با كلوپ ميكي ماوس به همكاري پرداخت كه موجب دگر گوني ساختاري در تجارب اسباب بازي شد.

جهت گيري در عروك سازي :
در سال 1959،به دليل علاقه دختر «هندلر» به عروسك هاي كاغذي ، اين شركت طرح ساخت عروسك را دنبال كرد كه منجر به عقد قرار دادبراي دريافت امتياز عروسك آلماني «لي لي» شد.
عروسك «لي لي » :
عروسك «لي لي» ، در واقع بر گرفته از شخصيت و اندام و چهره يك زن خيابان گرد آلماني به همين نام بود . عروسك آلماني «لي لي » به عنوان يك قطعه كلكسيوني فقط به بزرگسالان به ويژه به كلكسيونرهاي اسباب بازي فروخته مي شد.
تغيير نژاد:
كمپاني «متل» ، امتياز عروسك «لي لي » را از آلمان خريد ، و پس از تغييراتي ، صورت بندي نژادي آن را به نژاد «آنگلوسا كسون» همانند كرد و به توليد انبوه آن در آمريكا اقدام نمود .
توليد باربي:
اين عروسك تغيير نژاد يافته( به نژاد آمريكايي _انگليسي انگلوساكسون)باربي لقب گرفت . باربي ، اسم خلاصه شده بار بارا ، دختر كوچك رييس كمپاني متل يعني آقاي هند لر بود . باربي به زودي در صف اول اسباب بازي دختران در غرب قرار گرفته . در سال 1959 هر عروسك باربي اصل ساخته مي شد ؛ اما اكنون هر عروسك باربي اصل ساخت كمپاني متل 4500 دلار قيمت دارد .

از طرحي موشك ضد هوايي تا طراحي عروسك باربي:
طراح تغييرات «باربي» در آمريكا در كمپا ني «متل» ، «جك رايان» است. وي قبل از آن در پنتاگون (وزارت جنگ آمريكا ) طراح موشك هاي اسپارو وهاوك بود. شركت متل او را بخاطر تخصص و استعدادش درشناخت فرم هيكل زنان استخدام كرد .

شركت سهامي عام متل :
در سال 1960 ، شركت «متل» ، سهام خود را به فروش رساند وبه سهامي عام تبديل شد . از1963 تا سال1965 تولد كن(دوست پسر باربي):
درسال1978،متاثر از شعار حقوق بشر رييس جمهوروقت آمريكا،جيمي كارتر مبني بربسط حقوق بشر در جهان،كمپاني متل با ديد بشردوستانه!!؟ اساسنامه جهاني كودكان را تنظيم نمود كه به شكل قابل توجهي شركايي رابه صورت غير انتفاعي در اتحاديه اي پيرامون اساسنامه مزبور (از سراسر جهان) گرد آورد.
«متل» كمپاني چند مليتي:
كمپاني آمريكايي متل ، براي ترويج باربي در سال 1986، شركت «هنگ كنگي اراكو»را تاسيس كرد. در سال 1988 با كمپاني «والت ديسني» در جهت توليد و بازاريابي اسباب بازي ها و فيلم هاي شخصيت هاي عروسكي و كارتوني معروف والت ديسني در سراسر جهان ، قرار داد همكاري منعقد نمود . هم چنين در سال 1988 ، كمپاني «متل» كل سهام شركت اسباب بازي فرانسوي« اس.اي» را خريد و در سال1989 شركت «كورجي تويز» انگليسي را تاسيس كرد. با توجه به گسترش نفوذ باربي ، كمپاني متل در 1991 شركت «آويوا»،توليد كننده اسباب بازي هاي ورزشي را تاسيس كرد.
از اين پس به ترتيب:
- در 1992 تاسيس شركت هاي بين المللي از سوي متل.
- در سال1993 جذب مجموعه محصولات «فيشر پرايز» ( توليد كننده اسباب بازي پيش دبستاني ) به مجموعه متل.
- در سال 1994 ، تاسيس شركت كرانسنكو براي توليد اسباب بازي هاي معروف باربي در انگليس، توسط متل .
- در سال 1995 ، تدوين مقررات حقوقي توليد و توزيع عروسك ها ي بزرگ كا پچ كيدز توسط متل .
- در سال1997 ،ادغام كمپاني اسباب بازي نايكو در متل.
- در 1997 خط توليد باربي دست به ساخت و عرضه يك عروسك معلول سواربر ويلچر به نام «اسماعيل» كرد.
- درسال 1998خريداري كمپاني اسباب بازي سازي پرنده آبي از انگليس. (اول دختران7 -3 ساله مجموعه دوم دختران12 -7 ساله)شامل سليقه ها ـ علايق ـ الزامات و…
كمپاني متل و هري پاتر :
در سال 2000 ،كمپاني« متل» امتياز مجموعه بازي ها و فعاليت هاي
سرگرم كننده پيرامون داستان هاي«هري پاتر»شامل: عروسك ها ـ پازل هاـ خودروهاـ باز ي هاي كا مپيو تري- و فيلم هاي مربوط را (با همكاري كمپاني سينمايي وارنر) خريداري نمود .
معاهده جهاني تي. اچ. كيو:
در سال 2001 ، كمپاني متل به معاهده جهاني چاپ و انتشارات «تي اچ كيو» براي گسترش و نشر بازي هاي آموزشي و نرم افزار هاي توليدي خود با توجه به ذخاير كمپاني متل شامل باربي هاي توي ـ دختر آمريكايي ـ مچ باكس و فشير پرايز ، به معاهده جهاني چاپ و انتشارات تي اچ كيو وارد شد.

فيلم هاي باربي :
در سال 2001 عروسك «بار بي » در اولين فيلم كامپيوتري خود به نام باربي در فندق شكن ظاهر شد . از آن پس تا كنون ، تعدادقابل توجهي فيلم كامپيوتري ، انيميشن ، فيلم سينمايي، و مستهجن ... در مورد باربي توليد شده است.
دوباره سازي باربي:
در طي ساليان گذشته ، باربي بيش از 500 بار در نقش ها و شخصيت هاي متفاوت عرضه شده است از آن جمله : پرستار، افسر پليس، آ موزگار، پزشك، دندان پزشك،خواننده موسيقي راك،ژيمناستيك،كارآ گاه،افسرنيروي دريايي، افسر خلبان ، مهماندار هواپيما ، دزد ، گدا و… كه اين شخصيت پردازي ها ، براي كار كرد هاي تر بيتي اين عروسك است .

در طول 40 سال عروسك باربي فعال در عرصه سياست آمريكا بوده است .
در طول انتخابات ايالتي و دولتي ، باربي بسيار فعال است . در طول ويتنام ، گرانادا، پا ناما و در انتهاي جنگ سرد ، باربي نقش هاي متفاوت ايفا كرد .
در طول جنگ عراق و آمريكا در سال 1990 ، عروسك باربي با پوشش يونيفورم نيرو هاي نظامي ضد ترو ريست ، با ايفاي نقش جديد خود به تهييج افكار عمومي پرداخت . تيتر آگاهي هاي تبليغاتي باربي ، براي نبرد ضد تروريسم اين بود : باربي ـ روح آمريكايي.
باربي و تعليم و تربيت :
خانم «روت هند لر» همسر رييس كمپاني متل دريافته بود هم چنان كه فرزندش باربارا رشد مي كند ، به شخصيت سازي و تقليداز بزر گسالان در رفتار با عروسك هاي كاغذي مي پردازد ، بنابراين طرح ايده ابداع عروسك واقعي (سه بعدي) به ذهن او خطور كرد .
پس از ساخت باربي ، تصميم براين شد تا مدل هاي گوناگوني از لباس ها در اختيار كودكان قرار گيرد تا آنان بتوانند شخصيت دلخواه خود رادر مدل هاي مختلف به باربي ببخشيد. به مرور زمان باربي كار كرد مهمي يافت ؛ باربي به دختران آموزش مي داد كه جا معه مدرن از آنها به عنوان يك زن چه انتظاري دارد . كمر باريك واندام كشيده باربي باعث شده كه دختران نوجوان در غرب و ساير كشور ها براي اين كه اندامشان شبيه باربي شود يا از الگو ي باربي خيلي فاصله نداشته باشد،ازخوردن غذابه اندازه كافي درسن رشدخودپرهيز كنند . لذا آمار حيرت آوار سازمان هاي بهداشتي غرب از سوء تغذيه دختران غربي خبر مي دهد .
چون مطرح مي شود كه تركيب اندام باربي هيچگاه به هم نخواهد خورد، لذا درتربيت دختران براي اين كه درسنين بزرگسالي هيچ گاه آبستن نشود ، در حفظ تناسب اندام آنان بسيار موثر بود . در دهه40 ميلادي به دليل كاهش نرخ توليدمثل درغرب به ويژه درآمريكا،باربي براي تربيت دختران درآن زمينه واردصحنه شد و در1995 اين عروسك بايك جنين درشكم خود،به بازار عرضه شدتادختران نوجوان باوضع حمل باربي به دست خود،اشتياق مادرشدن بيابند.امروزه اسكيپركه خواهركوچك باربي محسوب مي شود، بخشي ازپاسخ به درخواست سياست گذاران فرهنگي براي بچه دار بودن باربي است.
نگاهي به تحول لباس ها و شخصيت باربي ، بيانگر آن تحول اجتماعي است كه باربي در آن آفريده شده است. امروزه عروسك بزرگ باربي در هيكل يك دختر جوان حقيقي ، براي مقاصد مستهجن در فروشگاه هاي غربي خريد وفروش مي شود . تعداد زيادي از هنر پيشه ها و خوانندگان زن غربي باصرف هزينه هاي زياد اندام وچهره خود را همچون باربي مي سازند تا مورد توجه عموم واقع شوند . امروزه باربي بر روي تمام وسايل مورد استفاده كودكان ونوجوانان اعم از لوازم التحرير ، لوازم بهداشي وآرايشي ، پوشاك، اسباب بازي ، لوازم تزئيني و… حك شده است و حتي خوردني هاي فانتزي كودكان مانند آدامس وشكلات نيز از حضور باربي بي نصيب نيستند . چه اين كه دخترها در سراسر جهان بايستي حضور مدل والگوي غربي خود (باربي) را همواره در پيرامون خود حس كنند . مادران غربي مي پرسند ؛ چرا دختران ما زودتر از آنچه كه بايد بالغ مي شوند ؟ دليل اين بلوغ زودرس جنسي دختران ما در چيست ؟
استراتژي فرهنگي آمريكا و باربي :
ازآن جاكه بيان دكترين فرهنگي آمريكابراومانيسم(بشرمداري به جاي خدا محوري)،ليبراليسم(اباحي گري)سكولاريسم(عرفي انديشي ودنيا گرايي) و هدونيسم(لذت محوري)است،طبيعي است كه سياستمداران واسترا تژيست هاي فرهنگي آمريكا تلاش نمايند تا از طريق شيوه و راهكارهاي مختلف ، بنيان فرهنگي خود را تقويت ، و آن را درآمريكا ودر سراسر جهان بسط وتسري دهند ، يكي از اين شيوه ها ، تربيت دختران آمريكاوسراسر جهان باگزاره هاي فرهنگي آمريكايي است . لذا به عنوان بهترين و كار آمد ترين راه ، اگر دختران ساير ملت ها با «ارزش» هاي آمريكايي تربيت شوند ، اين دختران ، نقش همسران و مادران را در جوامع خودشان عهده دار مي شوند ، لذا مبتني بر ارزش هاي آمريكا يي ، جامعه شان را اداره مي كنند و اين مهمترين كار كرد تهاجمي يك فرهنگي مهاجم است كه شهروندان ، ديگر ممالك را با ارزش هاي خود بپرورانند .
مكا نيزم تربيتي عروسك باربي :
عروسك باربي بر خلاف ساير عروسك ها تداعي كننده بچه نبوده و داراي چهره بچه گانه نمي باشد ، بلكه يك زن بيست ساله آمريكايي با تمام مشخصات اندامي آن است كه با دقت فراوان طراحي و ساخته مي شود وبا حضور تصاويرش در اكثر ما يحتاج و ملزومات ضروري كودكان ونوجوانان از قبيل لوازم تحرير ، كيف، كفش، شكلات، ظروف، البسه، ساعت، وسايل شخصي و … كه به بيش از ده ها هزار مورد موجود در بازار حتي بازار داخلي مي رسيد ، ملكه ذهني كودكان و نوجوانان گرديده وخود را به آنان تحميل و مو جب خريد عروسك مي گردد . خريداران باربي با خريد يك عروسك كارشان تمام نشده و مجبورند تمام وسايل مكمل آن را از قبيل لباس خواب ، وسايل حمام، مايوي شنا ، لباس مهماني ، وسايل آرايش و… را كه همه ساله در چندين نوبت نيز تغيير مد داده ، باز سازي و توليد مي شوند را تهيه و همواره آن را به روز نمايند . بدهي است مدل لباس باربي و تمام آنچه كه تحت عنوان متعلقات عروسك عرضه مي شود ، مدل لباس و ساير وسايل مورد نياز دختران و زنان قرار گرفته و بدين صورت دختران مانوس با اين عروسك با سليقه باربي ( يا به قول دقيق تر با سليقه و خواست يك زن آمريكايي) بزرگ شده و در زماني كه به سن انتخاب مي رسند ، دقيقاً داراي سليقه اي همانند باربي (يا يك زن آمريكايي) مي باشند . بنابراين هر آنچه در تمدن غرب براي انحطاط بشر توليد و عرضه مي شود ، قبلاً ذائقه و احساس نياز به آن را با هزينه مصرف كنندگان به وجودآورده اند پديده « باربي بيس»يكي از نمود هاي عيني در داخل كشور است كه متخصصان تربيتي و تغذيه داخلي با نگراني فراوان از طريق رسانه هاي جمعي در جستجوي راه حلي براي آن واطلاع رساني به خانواده هاي ايراني براي پيشگري و جلوگيري از گسترش آن هستند ؛ در شرايطي كه در صحنه نيازمندي هاي روزنامه صبح و عصر آگهي هاي بسيار فريبنده اي با عبارات اغفال كننده ي دختران اين مرز و بوم را با وعده و وعيد فراوان به باربي شدن دعوت مي نمايند .
نبايد فراموش كرد كه تا اين لحظه ، هيچ كشور و ملتي نتوانسته است در برابر باربي ، رقيبي ماندگار و جدي بتراشد و دراين عرصه كاملاً شكست نخورده باشد كه از جمله « عروسك سندي» در انگليس مي باشد .
باشد كه عروسك هاي ملي «سارا »و«دارا» كه از نژاد آريايي و داراي فرهنگي ايراني ـ اسلامي مي باشد ، بتواند خلا مزبور را پر نموده و در رقابتي سنگين ونقش گير،باربي را در رزمگاه تربيتي دختران جهان اسلام با شكست رو برو سازد.

منبع:نوشته ای از دوست عزیزم علی فدائی